Hotline:0203.840.046 - 0988302797
Kinh tế
Vai trò của kinh tế hợp tác xã trong xây dựng nông thôn mới

Bài 2: Động lực xây dựng nông thôn mới

LCĐT - Trong giai đoạn tới, phát triển nông nghiệp, nông thôn và nông dân là nhiệm vụ rất quan trọng được Đảng, Nhà nước quan tâm. Thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (khóa X) về nông nghiệp - nông thôn - nông dân, để phát triển toàn diện khu vực nông thôn, Chính phủ đã ban hành Bộ Tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới (NTM) và phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2020. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV đã xác định, giai đoạn 2010 - 2015, tỉnh Lào Cai phải xây dựng 35 xã (sau này bổ sung 1 xã là 36) đạt các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Một trong những tiêu chí của các xã NTM là phải có tổ hợp tác, hoặc HTX hoạt động có hiệu quả.

 

Tạo sự liên kết giữa các hộ nông dân

Có lẽ, khi được hỏi về lợi ích khi tham gia mô hình liên kết sản xuất, những hộ trồng su su ở Sa Pa sẽ đưa ra câu trả lời chính xác nhất.  Su su từ lâu đã là một trong những mặt hàng nông sản chủ lực của Sa Pa, tuy nhiên, những năm trước đây, do thiếu liên kết trong sản xuất nên người dân mở rộng diện tích không theo quy hoạch, vào thời điểm thu hoạch lại bị tư thương ép giá, nông dân mất nhiều chi phí đầu tư, nhưng thu lời không đáng kể. Bên cạnh đó, do sản xuất nhỏ lẻ, nên khi có nhu cầu thu mua lớn, người dân cũng không đáp ứng được. Năm 2008, HTX Hoa Đào được thành lập và thu hút 30 hộ trồng su su tham gia.

          Dây chuyền đóng gói tương ớt Mường Khương.          Ảnh: Quốc Hồng

Bà Đỗ Thị Liên, Chủ nhiệm HTX Hoa Đào cho biết: Trước đây, quả su su rất khó tiêu thụ vì không có những đơn hàng lớn, người trồng su su tự cạnh tranh với nhau và cuối cùng tư thương hưởng lợi. Khi HTX ra đời, với nguồn hàng dồi dào, nên chúng tôi tự tin tìm đầu ra tại các thành phố lớn và nhanh chóng được nhiều đối tác ký hợp đồng. Khi đầu ra đã ổn định, HTX tiếp tục đầu tư mở rộng diện tích, từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Do không phải qua các khâu trung gian, nên HTX luôn mua với giá cao hơn giá của tư thương, khiến người trồng su su có được lợi nhuận đáng kể.

Ông Triệu Thiết Nghĩa, Phó Trưởng phòng Kinh tế huyện Sa Pa cho biết: Hiện nay, trên địa bàn huyện Sa Pa có 40 HTX, trong đó có 12 HTX nông nghiệp. Ông Nghĩa cho rằng, HTX nông nghiệp trên địa bàn Sa Pa có điều kiện phát triển thuận lợi, vì huyện có thế mạnh để phát triển các loại rau, hoa, cây ăn quả ôn đới. Hoạt động hiệu quả của các HTX góp phần tiêu thụ sản phẩm, giúp nông dân yên tâm sản  xuất. Quy mô HTX không lớn như doanh nghiệp, vì vậy, HTX linh hoạt hơn đối với các hoạt động kinh doanh, nhanh chóng thích ứng với biến động của thị trường.

Trong khi thực hiện bài viết này, chúng tôi đã khảo sát nhiều mô hình HTX ở các địa phương và nhận thấy, sự ra đời của HTX đã góp phần giải bài toán lâu nay vẫn được liệt vào một trong những yếu kém trong sản xuất nông nghiệp đó là sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Huyện Bắc Hà là một trong những địa phương có diện tích trồng rau bản địa đặc sản khá lớn... Trước đây, do sản xuất manh mún, thị trường chưa mở rộng, khi vào vụ, rau nhiều, không tiêu thụ hết, dẫn đến giá rẻ, khi trái vụ, rau đắt nhưng lại không có để bán. Năm 2009, nhóm nông dân đã cùng liên kết tham gia sản xuất và kinh doanh rau bản địa an toàn. Đến nay, sau hơn 2 năm, Hợp tác xã Dì Thàng đã kết nạp được 23 thành viên sản xuất rau bản địa theo quy trình khép kín và chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Toàn bộ sản phẩm được tiêu thụ tại thị trường cao cấp ở Hà Nội thông qua các công ty với giá cao gấp 1,5 - 2 lần so với tiêu thụ tại chỗ, số lượng rau tiêu thụ tại khu vực này trung bình 4-5 tạ/ngày. Đầu ra ổn định mang lại thu nhập cao cho người dân, khiến họ càng yên tâm sản xuất, đây được xem là một trong những hướng đi phù hợp trong phát triển các loại cây đặc sản bản địa ở vùng cao Lào Cai.

Theo các chuyên gia nông nghiệp, ở hầu hết chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp, nông dân trực tiếp sản xuất thường lợi nhuận rất thấp, vì vậy, nếu không có giải pháp nâng cao lợi nhuận, ngành nông nghiệp rất khó để phát triển bền vững. Muốn giải quyết vấn đề này, chỉ có con đường liên kết, hợp tác, hình thành vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh để tạo ra sản lượng lớn, chất lượng hàng hóa đồng đều, từ đó các đơn vị kinh doanh nông sản dễ đầu tư gắn với ký kết hợp đồng thu mua.

Hiệu quả kinh tế cao

Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình lớn, nhằm phát triển nông thôn toàn diện, bao gồm nhiều nội dung liên quan đến hầu hết các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, hệ thống chính trị cơ sở... Tuy nhiên, mục tiêu chủ yếu và xuyên suốt là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Ông Nguyễn Hữu Lý, Trưởng phòng Kinh tế huyện Bảo Thắng cho biết: Khu vực kinh tế tập thể, mà nòng cốt là các HTX có đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Đây là kênh huy động các nguồn lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, phát triển ngành nghề, nâng cao thu nhập cho nông dân.

Hiệu quả của HTX Can Hồ A (Bản Khoang - Sa Pa) chuyên cung cấp cá hồi thương phẩm và cá giống do ông Nguyễn Văn Lũy làm Chủ nhiệm là một minh chứng rõ nét. Từ chỗ mua cá giống về nuôi, HTX đã từng bước làm chủ kỹ thuật ấp trứng cá hồi, từ đó chủ động được nguồn giống nuôi và cung cấp ra thị trường. Hiện, mỗi năm ông Lũy xuất bán khoảng 15.000 - 20.000 con cá giống tới nhiều tỉnh. Lợi nhuận thu được của HTX Can Hồ A mỗi năm từ sản xuất cá nước lạnh không dưới 3 tỷ đồng. Hiện, HTX có 6 xã viên, 1 kỹ sư chuyên ngành thủy sản và 7 lao động. Năm 2012, sản lượng cá thương phẩm của hợp tác xã đạt trên 20 tấn.

Với yêu cầu trong phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn, kinh tế hợp tác xã ở Lào Cai, đặc biệt là HTX nông nghiệp đã có bước phát triển mới cả về số lượng lẫn hiệu quả hoạt động. Đến nay, toàn tỉnh có 246 hợp tác xã với đủ các loại hình được thành lập và đi vào hoạt động, bước đầu thể hiện được vai trò là “bà đỡ” cho sản xuất, kinh doanh ở khu vực nông thôn phát triển.

Thực tiễn xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai thời gian qua đã khẳng định, thành phần kinh tế tập thể, nếu phát triển đúng hướng, sẽ là một yếu tố và động lực cơ bản để đổi mới tư duy, nâng cao trình độ sản xuất trên mọi phương diện cho nông dân và đem lại hiệu quả kinh tế cao trong khu vực nông nghiệp, nông thôn, tạo nền tảng để thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới. Nhận thức đúng vị trí, tầm quan trọng của HTX trong xây dựng nông thôn mới sẽ là yếu tố quyết định đến các chính sách, bước đi để phát triển bền vững loại hình kinh tế này.

Bài cuối: Vì sao mô hình HTX chưa phát triển mạnh?

Thanh Nam - Mạnh Dũng
Cập nhật : Thứ tư, 13/03/2013 lúc 14:13:15
Thôn Phú Hà: Môi trường sống đang bị đe dọa