Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

Bài 1: Nơm nớp nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

10/09/2018 09:38

LCĐT - Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có nhiều khu vực nằm trong vùng nguy hiểm, có nguy cơ sạt lở, thiên tai thuộc diện phải di chuyển, sắp xếp tái định cư, trong đó có những khu dân cư mặc dù đã được phê duyệt dự án, quyết định di chuyển, nhưng vẫn chưa thể di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm.

>> Bài 2: Phía sau sợ hãi

>> Bài cuối: Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Nỗi lo dưới “miệng tử thần”

Sau gần 1 năm UBND thành phố Lào Cai có quyết định phê duyệt phương án bố trí sắp xếp dân cư ra khỏi vùng thiên tai nguy hiểm đợt 1 năm 2017, trong đó có 14 hộ tại xóm Can Thàng Dao, thôn Phìn Hồ, xã Tả Phời, giữa tháng 8/2018, chúng tôi đến gặp các hộ nằm trong vùng nguy hiểm có vệt nứt trên núi cao. Sau 1 năm thực hiện di chuyển, tưởng chừng ấy thời gian, xóm Càn Thàng Dao đã trở thành một khu dân cư mới với cuộc sống an toàn hơn, nhưng khi đến nơi, chúng tôi không khỏi bất ngờ khi thấy nhiều hộ trong diện di chuyển, có danh sách và đã được hỗ trợ một phần kinh phí để di chuyển vẫn “yên vị”.

Một hộ dân ở thôn Tả Hồ, xã Tòng Sành (Bát Xát) di chuyển sau 2 ngày phát hiện vết nứt sau nhà.

Trong ngôi nhà gỗ 3 gian của gia đình, ông Lý Lìn Nhàn tất bật chăm sóc 2 cháu nhỏ. Đây là khu nhà nằm trong diện phải di dời do nguy cơ sạt lở từ năm 2017, nhưng đến nay gia đình ông Nhàn vẫn phải sinh sống ở đây với 9 nhân khẩu. Ông Nhàn bộc bạch: “Từ khi trên núi xuất hiện vết nứt, gia đình lo lắm, nhất là những ngày trời mưa to, mọi người đều vội che áo mưa chạy ra khỏi nhà. Mặc dù đã được thành phố hỗ trợ 50% chi phí di chuyển (10 triệu đồng), nhưng do chưa xây nhà xong, nên chúng tôi chưa thể di chuyển được”.

Cách nhà ông Nhàn 30 m là nhà của ông Lý Ông Siết. Dù cũng nằm trong vùng nguy hiểm, nhưng không hiểu vì sao gia đình ông lại thuộc hộ được bổ sung di chuyển theo quyết định di chuyển đợt 1 năm 2018 vào ngày 14/5/2018, sau các hộ khác trong khu vực gần 1 năm. Ông Siết bảo: “Thấy các hộ được di chuyển mà mình vẫn ở đây, tôi sợ lắm! Gia đình tôi phải làm chiếc lều rộng 10 m2 ở trên núi, cách nhà 1 km, nếu trời mưa to là tất cả di chuyển đến đó trú ngụ. Gia đình tôi cũng đã có khu đất làm nhà, nhưng chưa đủ điều kiện để xây dựng”.

Không chỉ gia đình ông Nhàn, ông Siết, mà xóm Can Thàng Dao hiện cũng có nhiều hộ trong tình trạng tương tự. Điều đáng nói là hầu hết các hộ có hoàn cảnh nghèo khó, gia đình đông người, có nhiều trẻ nhỏ. Cùng với nỗi lo mưu sinh thì nỗi lo nguy hiểm trong mùa mưa bão đang đè nặng lên hơn 70 người, từ trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai đến người già.

Chúng tôi tìm gặp ông Chảo Ông Cáu, Trưởng thôn Phìn Hồ và Bí thư Chi bộ thôn Chảo Láo Sử thì được biết: Tại xóm Can Thàng Dao, thôn Phìn Hồ, có 17 hộ có tên trong danh sách di chuyển trong 2 đợt, nhưng đến ngày 15/8/2018, thôn mới thống kê được 7 hộ đã di chuyển; 10 hộ chưa di chuyển với nhiều lý do, như hộ đang làm nhà, san nền, hộ không có tiền di chuyển vì quá nghèo...

4 năm sống trong sợ hãi

Dời thôn Phìn Hồ, xã Tả Phời, chúng tôi đến thôn Nậm Bắt, xã Tân Tiến, huyện Bảo Yên. Đây cũng là một trong những thôn được ưu tiên khẩn cấp di dân ra khỏi vùng nguy hiểm từ năm 2014. Nhưng sau 4 năm, các hộ ở đây mới được bàn giao phần nền nhà thô vừa san gạt. Hiện nay, ở khu tái định cư đã có 5 hộ di chuyển đến, nhưng có tới 4 hộ dựng lán ở tạm. Trong khu vực phải di chuyển có 21 hộ thì có tới 11 hộ nghèo, 2 hộ cận nghèo. Điều đáng lo ngại là hiện đang mùa mưa bão, nhưng thôn Nậm Bắt có tới 16 hộ với hơn 70 nhân khẩu chưa thể di chuyển. Một số hộ lo lắng nên đã làm lều lán ở tạm, tránh nguy hiểm trong những ngày mưa bão.

Bên ngôi nhà sàn vách nứa, một số chân cột xiêu vẹo như sắp đổ, chị Trương Thị Eng thở dài: Mỗi khi nghe tin mưa bão kéo dài, tôi lại lo sợ, đêm ngủ không yên, chỉ sợ đất đá trên núi sạt xuống thì chạy không kịp. Từ ngày phát hiện ra vết nứt trên núi đã 4 năm rồi, mùa mưa bão năm nào gia đình cũng sống trong sợ hãi, nhưng may là chưa xảy ra chuyện gì, còn mùa mưa bão năm nay thì chưa biết trước được. Mặc dù gia đình đã nhận nền nhà ở khu tái định cư, nhưng do chưa đảm bảo, thời gian gấp gáp nên chúng tôi chưa thể di chuyển được.

Ông Lý Văn Nội, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến cho biết: Sau 4 năm dự án tái định cư thôn Nậm Bắt được phê duyệt thì đến tháng 6/2018, khu nền tái định cư mới được đơn vị thi công, vội vàng san gạt. Giữa tháng 7/2018, các hộ được bàn giao nền nhà, trong số 21 nền nhà thì có 3 nền nhà được đánh giá là chưa đủ diện tích và chưa phù hợp với quy cách khung nhà cũ của người dân. Đến ngày 14/8/2018, sau 2 trận mưa lớn kéo dài trên địa bàn xã Tân Tiến, một khu nền được giao cho 4 hộ đã bị nước mưa cuốn trôi gây sạt lở lớn tại các ta luy âm, do đó không còn đảm bảo diện tích để dựng nhà. Nguyên nhân được chính quyền địa phương xác định do đơn vị thi công làm ẩu, chỉ đào đất lấp chỗ trũng để tạo nền, không lu lèn, kè ta luy nên nước mưa đã cuốn trôi toàn bộ đất nền.

Trưởng thôn Phìn Hồ (xã Tả Phời, thành phố Lào Cai) Chảo Ông Cáu và Bí thư Chi bộ thôn Chảo Láo Sử chỉ những ngôi nhà chưa thể di chuyển tại xóm Can Thàng Dao.

Còn nhiều nơi nguy hiểm

Trên địa bàn tỉnh hiện còn nhiều khu dân cư nằm trong vùng nguy hiểm, nhưng người dân vẫn chưa thể di chuyển được. Có thể kể đến xóm người Dao và điểm trường Mầm non, Tiểu học Tả Hồ ở thôn Tả Hồ, xã Tòng Sành, huyện Bát Xát đang sống kẹp giữa hai khe nước, ngay dưới khu vực có vết nứt và 4 ao cá giống như những quả “bom nước” không biết khi nào sẽ “nổ”.

Hoặc khu tái định cư Đất Đèn, xã Cam Đường, thành phố Lào Cai với những vết nứt trên núi ngày càng nhiều, nhà một số hộ đang có hiện tượng lún, nứt...

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thực hiện Quyết định số 4313 ngày 26/11/2016 của UBND tỉnh phê duyệt dự án Quy hoạch tổng thể bố trí sắp xếp dân cư giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2015 theo Quyết định 1776 của Thủ tướng Chính phủ, đến nay, toàn tỉnh đã sắp xếp xen ghép được 826 hộ/2.581 hộ, kinh phí 20 tỷ đồng, đạt 33,4% kế hoạch. Còn về sắp xếp dân cư tập trung đã thực hiện được 20 dự án với 793 hộ. Như vậy, nhu cầu còn lại cần sắp xếp xen ghép là 1.719 hộ với kinh phí 39,8 tỷ đồng và sắp xếp tập trung 870 hộ thuộc 25 dự án, tổng dự toán được duyệt 637,8 tỷ đồng.

Vậy, vì sao hàng trăm hộ ở nhiều khu vực được cảnh báo nguy cơ sạt lở đất, lũ quét vẫn chưa thể di chuyển được đến vị trí an toàn? Và ngay cả khi đã được di chuyển, thì liệu các hộ đã chắc chắn an toàn hay chưa, họ còn gặp phải những khó khăn gì? Sự tắc trách của chính quyền cũng như ngành chức năng một số địa phương sẽ được chúng tôi đề cập tới ở bài viết sau.

Đức Nguyễn - Ngọc Khuyên
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.