Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nạn khai thác quặng apatít trái phép - những vấn đề đặt ra

Bài 1: Nóng từ thành phố Lào Cai…

07/06/2018 13:25

LCĐT - Mấy năm trở lại đây, nạn khai thác quặng apatít trái phép diễn ra ở nhiều nơi trong tỉnh, với quy mô khác nhau và đặc biệt là thể hiện rõ sự táo tợn, manh động và xem nhẹ luật pháp.

Ngày 18/4/2018, nhận được thông tin phản ánh của nhân dân qua số điện thoại “đường dây nóng” của Báo Lào Cai, chúng tôi có mặt tại một điểm mỏ ở khu vực Khai trường 13, Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam và địa giới hành chính thuộc tổ 16, phường Nam Cường, thành phố Lào Cai để ghi nhận hoạt động khai thác quặng apatít trái phép tại đây. Trên đường dẫn vào điểm khai thác lậu (cách tuyến đường vận chuyển quặng của Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam khoảng 150 mét) là vết bánh xe ô tô, máy xúc vừa đi qua còn in trên bùn ướt. Tại hiện trường có moong quặng sâu khoảng 30 mét, dài và rộng từ 50 đến 70 mét; vách ta-luy của mỏ quặng được cắt thành nhiều tầng, chứng tỏ điểm khai thác lậu này đã hoạt động trong thời gian dài. Trên bờ moong quặng vẫn còn lại một máy nổ nén hơi dùng để khoan, một téc dầu hàng chục m3 và một số thiết bị phục vụ khai thác quặng chưa kịp chuyển đi. Công an phường và cán bộ UBND phường Nam Cường có mặt tại hiện trường cho biết: Chúng tôi đã lập biên bản các máy móc, thiết bị thu được, ngoại trừ téc thép (nghi đựng dầu - PV) là chưa rõ đựng chất gì nên không lập biên bản tạm giữ.

Khai thác trái phép quặng apatít tại khu vực Khai trường 13, thuộc  địa giới hành chính tổ 16, phường Nam Cường, T.P Lào Cai (ảnh chụp ngày 18/4/2018).

Dù cơ quan chức năng không bắt quả tang các đối tượng sử dụng máy móc đào quặng trái phép tại điểm mỏ này, nhưng trước đó cộng tác viên của Báo Lào Cai đã ghi lại những hình ảnh sống động tại hiện trường trước khi cơ quan chức năng có mặt khoảng 1 tiếng đồng hồ. Một điều lạ là chỉ sau đó 2 ngày, chiếc téc có dung tích hàng chục m3 này đã “không cánh mà bay”.

Tang vật là một téc nhiên liệu mà các đối tượng khai thác trái phép quặng apatít để lại khi bị cơ quan chức năng phát hiện.

4 ngày sau (22/4), phóng viên lại nhận được thông tin hàng trăm m3 quặng apatít loại I đang tập kết cách điểm mỏ khai thác quặng lậu khoảng 300 mét và được cho là có nguồn gốc từ chính điểm khai thác quặng trái phép này. Tại hiện trường, theo ghi nhận của chúng tôi thì đây chỉ là phần còn lại không đáng kể của số quặng thực tế bởi những dấu vết chứng minh phần lớn quặng đã được chuyển đi nơi khác. Do không xác định được chủ nhân của số quặng, nên cơ quan chức năng và chính quyền địa phương đã thống nhất khẩn cấp thành lập tổ công tác gồm mấy chục người để dựng lán trại trông coi, tránh tình trạng đánh tháo, cướp quặng có thể xảy ra. Trong ngày 23/4, số quặng ước chừng gần 1.000 tấn, trị giá hơn 1 tỷ đồng đã được đề xuất chuyển về Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội thành phố Lào Cai để đảm bảo an toàn trước khi có phương án giải quyết.

Hàng trăm m3 quặng apatít loại I được các đối tượng khai thác trái phép tập kết tại bãi chứa quặng của Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam, thuộc tổ 16, phường Nam Cường, thành phố Lào Cai.

Để tìm hiểu thêm nạn khai thác quặng apatít trái phép tại Khai trường 13, chúng tôi được anh Hải (tên nhân vật đã thay đổi) - người từng có hàng chục năm công tác và là cán bộ chủ chốt của một đơn vị trực thuộc Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam dẫn tới một điểm khai thác quặng trái phép khác cách điểm khai thác bị phát hiện nói trên chỉ vài trăm mét. Sau bao ngày bị đào bới và lấy đi nguồn quặng, điểm mỏ quặng này đã ngừng hoạt động với ngổn ngang đất đá, những vách núi bị băm nát, thậm chí việc đào quặng trái phép tại đây còn khoét sâu gần chân đế móng một cột điện 220 KV. Điều đáng nói là khi mỏ quặng lậu này đã bị khai thác đến cạn kiệt và ngừng hoạt động, cơ quan chức năng, chính quyền địa phương vẫn không hay biết. Nhặt một miếng quặng lớn hơn nắm tay, anh Hải nhận định: “Điểm này có quặng I, hàm lượng phải đến gần 40%”. Chúng tôi hỏi rằng nhìn hiện trường còn lại có thể ước tính được lượng quặng đã bị lấy đi bao nhiêu không? Anh Hải lắc đầu: “Muốn tính sát phải có máy móc đo đếm, tính toán, nhưng theo tôi thì mỗi điểm mỏ, lượng quặng I nguyên khai phải lên đến hàng nghìn tấn”.

Một điểm khai thác trái phép quặng apatit tại xã Hợp Thành.

Mở rộng phạm vi tìm hiểu, chúng tôi tìm đến thôn Cáng 3, xã Hợp Thành - nơi cách đây 1 năm xảy ra vụ việc khai thác quặng apatít trái phép và UBND tỉnh đã ra quyết định xử phạt 550 triệu đồng. Cá nhân phải chấp hành hình phạt là ông Nguyễn Ngọc Sơn, sinh năm 1978, trú tại xã Bản Qua, huyện Bát Xát vì hành vi “khai thác khoáng sản mà không có giấy phép”. Theo số liệu điều tra về vụ việc này thì cơ quan chức năng đã phát hiện tại hiện trường 3 xe ô tô tải đang chở quặng (mỗi xe 54 tấn quặng apatít nguyên khai loại I với hàm lượng phốt pho (P2O5) từ 33,2% đến 38,5%). Về khối lượng núi quặng apatít tại hiện trường, cơ quan chức năng đo được là 2.647,8 tấn, có hàm lượng phốt pho trung bình 32,27%. Số quặng được tập kết trên nền đất thuộc quyền sử dụng của ông Nguyễn Lương Quang ở thôn Cáng 3, xã Hợp Thành, thành phố Lào Cai.

Đống quặng apatít do các đối tượng khai thác trái phép tại xã Hợp Thành.

Ngoài các vụ việc nói trên, chúng tôi có đủ cơ sở để khẳng định trong thời gian gần đây, nạn khai thác quặng apatít trái phép vẫn xảy ra tại một số điểm thuộc địa bàn xã Tả Phời và một số điểm liên quan đến vùng quy hoạch hoặc phạm vi thuê đất của các khai trường thuộc Công ty TNHH MTV Apatít Việt Nam. Điểm chung của các vụ khai thác trái phép quặng apatít thuộc địa giới hành chính thành phố Lào Cai là hoạt động khá công khai, hành vi táo tợn, song việc phát hiện thường khá muộn nên khối lượng lớn tài nguyên quốc gia đã bị thất thoát. Hoạt động hoàn nguyên khó khăn do một số điểm mỏ khai thác trái phép không xác định được đối tượng vi phạm.

Bài 2: Quy mô lớn ở Bảo Thắng, Bát Xát…

Nhóm phóng viên thời sự
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.