Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

Bài 2: Phía sau sợ hãi

11/09/2018 10:20

LCĐT - Ở một số khu vực trên địa bàn tỉnh, bên cạnh những hộ chưa di chuyển khỏi vùng nguy hiểm thì có nhiều hộ đã di chuyển nhưng vẫn chưa thoát khỏi nguy hiểm rình rập, nhiều hộ ở khu tái định cư vẫn bộn bề khó khăn.

>> Bài 1: Nơm nớp nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

>> Bài cuối: Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Di chuyển vẫn không an toàn

Ngày 16/8/2018, đứng từ phía thôn Phìn Hồ nhìn sang xóm Can Thàng Dao, xã Tả Phời, thành phố Lào Cai, chúng tôi có thể quan sát rất rõ những ngôi nhà nằm lẩn khuất trong rừng cây, phía trên khoảng 500 m là vị trí người dân phát hiện có vết nứt, đất đã sụt xuống, với nguy cơ sạt lở cao. Còn phía dưới xóm Can Thàng là con suối Tả Phời từ trên núi cao chảy xuống, nước cuồn cuộn như thác sau mỗi trận mưa to.

Chỉ về phía ngôi nhà nhỏ đang xây dở bên suối Tả Phời, chị Chảo Mùi Pham bộc bạch: Gia đình tôi có 9 người, trong đó có 4 cháu nhỏ từ 1 đến 6 tuổi, sống trong ngôi nhà cũ cũng lo sạt lở đất, nên tôi đang xây ngôi nhà khác ở vị trí mới dưới nhà cũ 200 m. Hiện nay, nhà đang xây dở, không biết bao giờ mới chuyển xuống được. Khi được hỏi vì sao không di chuyển đi xa hẳn khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở, lại xây nhà ngay bên suối có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét, chị Pham bảo cũng muốn chuyển đi nơi khác, nhưng gia đình không có khu đất nào an toàn hơn để chuyển, đành phải chấp nhận.

Cuộc sống của nhiều hộ ở thôn Pờ Sì Ngài, xã Trung Chải (Sa Pa) sau khi di chuyển gặp không ít khó khăn.

Chúng tôi theo con đường bê tông cạnh suối Tả Phời đi thêm một đoạn thì thấy một thanh niên đang hì hục đào đất làm móng xây nhà mới. Đó là anh Lý Ông Diết, hộ đã nhận đủ tiền hỗ trợ di chuyển khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở và mới chuyển nhà sang thôn Pèng. Vì sao anh đã chuyển nhà mà vẫn xây nhà mới ở đây, dưới ngôi nhà cũ chỉ khoảng 100 m. Anh Lý Ông Diết cho biết: “Mặc dù đã dựng lán ở thôn Pèng, nhưng đất đai, ruộng vườn nhà tôi vẫn ở đây, nên gia đình chọn cách quay về xây nhà để giữ khu đất bố mẹ chia cho, tránh sau này bị tranh chấp”. Khi được hỏi việc hộ anh Lý Ông Diết báo đã di chuyển nhà mà lại âm thầm xây nhà mới ngay gần khu nhà cũ thì cán bộ thôn cũng không nắm được.

Trong những khu tái định cư do thiên tai, mưa lũ trên địa bàn huyện Bát Xát, thì khu tái định cư Van Hồ, xã Phìn Ngan có vị trí khá đẹp và an toàn. Sau trận lũ quét xảy ra vào tháng 8/2016, có 35 hộ người Dao thôn Sùng Hoảng được di chuyển về khu tái định cư Van Hồ sinh sống. Bà Chảo Kiếu Mẩy, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Sùng Hoảng cho biết: Nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, chúng tôi được ở khu tái định cư Van Hồ rất an toàn, không lo lũ quét, sạt lở đất nữa, nhưng sự thật là nhiều hộ vẫn ngày đêm sống trong lo sợ, nhất là mùa mưa bão. Khu tái định cư chật chội, không có đất sản xuất, nên hầu hết các gia đình phải quay trở lại thôn Sùng Hoảng 2, nơi xảy ra trận lũ quét kinh hoàng cách đây 3 năm để dựng lều lán làm nơi ở để tiện trồng trọt, chăn nuôi.

“Giữa tháng 7 vừa qua có trận mưa lớn, nước suối Phìn Ngan dâng cao đục ngầu, trời đã tối mịt và mưa giông nhưng vẫn còn hơn 20 người mắc kẹt ở trong Sùng Hoảng 2 không ra được vì suối lũ, đường hỏng, cũng may không xảy ra lũ quét, sạt lở đất”. Nhắc lại chuyện này, giọng bà Mẩy vẫn run vì sợ hãi. Nghe bà Mẩy kể, chúng tôi không khỏi ám ảnh, vì đồng bào Dao đỏ ở Sùng Hoảng đã chịu quá nhiều đau thương do thiên tai: Trận sạt lở đất kinh hoàng vào tháng 9/2004 ở Sùng Hoảng cướp đi 23 sinh mạng. Sau đó, khi người dân di chuyển ra thôn Sùng Hoảng 2 được 12 năm thì lại xảy ra lũ quét cô lập cả thôn, khiến 3 người chết và 19 ngôi nhà cùng nhiều tài sản, hoa màu bị lũ cuốn trôi. Còn giờ đây, không ai nói trước được, chỉ thấy lo lắng và sợ hãi khi trong 13 ngôi nhà cũ và hàng chục lều lán ở thôn Sùng Hoảng 2 vẫn còn người ở giữa mùa mưa bão.

Bộn bề khó khăn ở khu tái định cư

Trở lại câu chuyện ở khu tái định cư thôn Nậm Bắt, xã Tân Tiến, huyện Bảo Yên. Vượt đoạn đường được coi là “khủng khiếp” nhất xã Tân Tiến đến khu tái định cư Nậm Bắt, chúng tôi gặp một số hộ đang tất bật dựng lán. Sau khi nhận bàn giao mặt bằng ở khu tái định cư, ngày 14/8/2018, gia đình anh Hoàng Văn Đậu mới nhờ được người đến dựng một lán tạm.

Anh Đậu cho biết: “Do gia đình còn nhiều khó khăn nên chưa thể di chuyển được nhà. Việc dựng lán ở chỉ là phương án tạm thời để khi trời mưa gia đình có nơi trú ẩn an toàn hơn. Tuy nhiên, khu tái định cư vẫn chưa có đường, chưa có điện, chưa có nước, nên cuộc sống rất khó khăn”.

Một nền nhà tại khu tái định cư Nậm Bắt, xã Tân Tiến (Bảo Yên) bị sạt lở.

Gia đình anh Trương Văn Canh, ngày 14/8 cũng huy động toàn bộ nhân lực tham gia chặt nứa để dựng lán ở khu nền nhà mới nhận. Trò chuyện với chúng tôi, anh Canh cho biết: “Bây giờ, để di chuyển ngôi nhà sàn của gia đình, tôi phải có ít nhất 30 triệu đồng, số tiền lớn đó không thể có ngay trong một thời gian ngắn, nên đành dựng lán để trú khi trời có mưa, mặc dù đã có mặt bằng tái định cư”. Với những hộ ở thôn Nậm Bắt và một số nơi, phía sau nỗi sợ hãi sạt lở đất, lũ quét là cuộc sống với bộn bề gian khó, nỗi lo nghèo đói, nợ nần.

Câu chuyện về cuộc sống khó khăn, vất vả của người dân sau khi di chuyển khỏi khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất đến khu tái định cư mới cũng diễn ra ở nhiều nơi khác. Thêm một ví dụ nữa ở khu tái định cư thôn Pờ Sì Ngài, xã Trung Chải, huyện Sa Pa. Trước mùa mưa bão năm 2016, mặc dù thôn được xác định là nằm dưới vết nứt có nguy cơ sạt lở nguy hiểm, nhưng đến Tết Nguyên đán năm 2017, các hộ mới có thể di chuyển đến địa điểm mới vì việc san gạt mặt bằng quá chậm. Trong suốt 1 năm qua, khi các hộ đã di chuyển đến nơi ở mới an toàn, thì thầy cô giáo và hàng chục học sinh mầm non, tiểu học của thôn vẫn phải dạy và học ở ngôi trường cũ, trong khu vực nguy hiểm. Sau 6 tháng thi công ì ạch, 2 phân hiệu xây cấp 4 gần 10 phòng vẫn chưa xây xong. Vậy là đầu năm học 2018 - 2019, thầy cô giáo phải nhờ 4 nhà dân để đặt lớp học tạm, trong điều kiện lớp học chung với gia đình nên rất chật chội, thiếu ánh sáng, bất tiện đủ đường.

“Đến nay, khu tái định cư Pờ Sì Ngài vẫn chưa có điện, đường đi được mở rộng nhưng vẫn là đường đất cheo leo, trơn trượt. Ngày mưa, người dân phải đi bộ hàng tiếng đồng hồ mới xuống được Quốc lộ 4D để bán mớ rau, con gà, mua nhu yếu phẩm. Dù chuyển đến nơi ở mới nhưng nỗi lo của bà con hiện nay là không thể chăn nuôi, trồng trọt được vì mặt bằng chật hẹp, còn về xóm cũ sản xuất thì lo sạt lở” - anh Chảo Dào Tá, Trưởng thôn Pờ Sì Ngài cho biết.

Đằng sau nỗi sợ hãi của hàng chục, thậm chí hàng trăm hộ đang sống trong khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở vùng cao của tỉnh là sự nghèo khó, dường như không lối thoát, phải chấp nhận sống chung với nguy hiểm. Nhưng đáng sợ hơn nữa đó chính là sự thờ ơ, tắc trách của một số cán bộ với người dân. Vậy cần có giải pháp gì để giúp đồng bào vùng thiên tai, nguy hiểm có cuộc sống an toàn, ấm no hơn? Vấn đề này sẽ được chúng tôi đề cập trong bài viết sau.

Ngọc Khuyên - Đức Nguyễn
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.