Báo Lào Cai Online
Hotline: 02143.840.046 - 0986575708

Phóng sự

Nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

Bài cuối: Phòng bệnh hơn chữa bệnh

12/09/2018 14:08

LCĐT - Không thể phủ nhận chính sách sắp xếp dân cư cho người dân vùng thiên tai nguy hiểm của Đảng và Nhà nước trong thời gian qua đã giúp hàng trăm hộ trên địa bàn tỉnh có cuộc sống an toàn hơn. Tuy nhiên, vẫn phải nói rằng, đến một số khu vực thuộc diện sắp xếp dân cư do thiên tai, nguy hiểm trên địa bàn tỉnh, chúng tôi cũng gặp những ánh mắt buồn lo, sự bức xúc của người dân trước sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm của một số cán bộ, chính quyền và các đơn vị liên quan.

>> Bài 1: Nơm nớp nỗi lo sống dưới “miệng tử thần”

>> Bài 2: Phía sau sợ hãi

Dân chưa di chuyển, cán bộ đã báo cáo hoàn thành

Sau chuyến đi thực tế đến khu vực có nguy cơ sạt lở ở xóm Can Thàng Dao, thôn Phìn Hồ, xã Tả Phời, thành phố Lào Cai, chứng kiến người dân vẫn đang khổ sở vì sống trong nỗi lo sạt lở đất mà chưa thể di dời nhà ở, chúng tôi có buổi làm việc với đại diện Phòng Kinh tế thành phố Lào Cai (đơn vị phụ trách việc di chuyển các hộ khỏi khu vực sạt lở nguy hiểm) và UBND xã Tả Phời. Câu trả lời của hai đơn vị này khiến chúng tôi không khỏi bất ngờ.

Ông Cao Bá Quý, Trưởng phòng Kinh tế thành phố Lào Cai và ông Phạm Huy Anh, cán bộ Phòng Kinh tế thành phố Lào Cai, người trực tiếp phụ trách việc nghiệm thu di chuyển và chi trả tiền hỗ trợ cho hộ đều khẳng định “như đinh đóng cột” rằng đến nay 100% hộ xóm Can Thàng Dao trong diện di chuyển năm 2017 đã di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm và nhận đủ tiền hỗ trợ là 20 triệu đồng/hộ. Khi phóng viên đề nghị được xem hồ sơ cấp tiền và biên bản nghiệm thu của các hộ ở khu vực này thì ông Phạm Huy Anh cho biết toàn bộ hồ sơ đã được chuyển đến Thanh tra Sở Tài chính để kiểm tra, thẩm định, nên không thể mượn hay xem được.

Đem những bất cập tại khu nguy hiểm Can Thàng Dao, thôn Phìn Hồ đến UBND xã Tả Phời, chúng tôi được bà Vi Thị Hởi, Chủ tịch UBND xã cho biết: Xã vẫn đang đôn đốc cán bộ và trưởng thôn tham gia vận động người dân nhanh chóng di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm, phần lớn các hộ đã di chuyển, chỉ còn ít hộ quay lại nhà cũ để chăn nuôi, trồng trọt. Còn những phát sinh và bất cập như phóng viên nêu trên thì xã sẽ cho cán bộ kiểm tra lại ngay.

Câu hỏi được đặt ra là liệu toàn bộ hồ sơ chuyển đến Thanh tra Sở Tài chính để kiểm tra như lời ông Phạm Huy Anh nói với phóng viên có đúng không khi thực tế vẫn còn một số hộ chưa nhận đủ tiền hỗ trợ và chưa di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm?

Vướng mắc do nhiều nguyên nhân

Khu dân cư Van Hồ sau khi được sắp xếp về nơi ở mới.

Cùng với câu chuyện ở xã Tả Phời, thì thực trạng bất cập vẫn đang diễn ra ở một số điểm sắp xếp dân cư, khu tái định cư khác mà chúng tôi đã đề cập trong các bài viết trước, như khu tái định cư Đất Đèn (xã Cam Đường, thành phố Lào Cai), khu tái định cư Nậm Bắt (xã Tân Tiến, huyện Bảo Yên), khu tái định cư thôn Pờ Sì Ngài (xã Trung Chải, huyện Sa Pa), khu tái định cư Van Hồ (xã Tòng Sành, huyện Bát Xát)… Phải chăng những tồn tại, bất cập đó không liên quan đến trách nhiệm của chính quyền địa phương và các ngành chức năng?

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thực hiện Đề án Quy hoạch tổng thể bố trí sắp xếp dân cư giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025 theo Quyết định 1776 của Thủ tướng Chính phủ, đến nay toàn tỉnh đã sắp xếp xen ghép được 826/2.581 hộ, đạt 33,4% kế hoạch. Còn về sắp xếp dân cư tập trung đã thực hiện được 20/45 dự án với 793/1.662 hộ, đạt 47,7% số hộ. Như vậy, nhu cầu còn lại cần sắp xếp xen ghép 1.719 hộ và sắp xếp tập trung 869 hộ thuộc 25 dự án. Trên thực tế, số hộ cần sắp xếp ra khỏi khu vực thiên tai, nguy hiểm có thể còn cao hơn nhiều.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh thừa nhận tiến độ sắp xếp dân cư theo kế hoạch còn chậm và ở nhiều dự án vẫn còn những vướng mắc. Nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết diễn biến phức tạp, địa hình chia cắt, hằng năm phát sinh nhiều hộ cần phải di chuyển khẩn cấp do thiên tai; quỹ đất ở một số địa phương để bố trí các điểm sắp xếp dân cư tập trung rất hạn chế, trong khi nhu cầu các hộ cần sắp xếp là rất lớn; mức đầu tư cho một dự án sắp xếp dân cư ở vùng cao của tỉnh rất lớn, nếu là sắp xếp tập trung thì tính tổng cả dự án hàng chục tỷ đồng, chia trung bình cho mỗi hộ phải đầu tư từ 700 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/hộ. Đề án quy hoạch cả giai đoạn trên toàn tỉnh, với nhu cầu vốn mỗi năm khoảng hơn 200 tỷ đồng và sắp xếp trên 1.000 hộ, nhưng đến nay mỗi năm chỉ bố trí 50 - 60 tỷ đồng, đạt hơn 30% so với nhu cầu mục tiêu của đề án quy hoạch, ảnh hưởng đến thực hiện di chuyển các hộ ra khỏi vùng thiên tai, nguy hiểm.

Đừng để “mất bò mới lo làm chuồng”

Hiện nay, đang vào cao điểm mùa mưa bão năm 2018, nguy hiểm có thể ập đến đe dọa tính mạng và tài sản hàng chục, thậm chí hàng trăm hộ ở các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét bất cứ lúc nào. Vậy giải pháp nào giúp các hộ đang phải sống dưới “miệng tử thần” sớm được di chuyển đến nơi ở mới an toàn, giúp những hộ dân sau khi di chuyển ổn định cuộc sống và sản xuất? Bài toán khó này đang được cấp ủy đảng, chính quyền và các ngành chức năng trăn trở tìm lời giải.

Bà Vi Thị Hởi, Chủ tịch UBND xã Tả Phời cho biết: Trong thời gian tới, chính quyền xã sẽ tiếp tục kiểm tra, rà soát hiện trạng, tuyên truyền, vận động các hộ xóm Can Thàng Dao, thôn Phìn Hồ sớm di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm. Để giải quyết khó khăn do thiếu mặt bằng tái định cư cần vận động gia đình, dòng họ, thôn bản chia sẻ khó khăn, nhượng lại một phần diện tích đất ở nơi an toàn cho các hộ di chuyển đến, không để người dân gặp nguy hiểm do lũ quét, sạt lở đất.

Ông Lý Văn Nội, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến, huyện Bảo Yên khẳng định: Về việc một số nền nhà ở khu tái định cư thôn Nậm Bắt chưa đảm bảo, xã đã rà soát cụ thể và báo cáo lên huyện, đồng thời cũng đã tổng hợp ý kiến đề xuất của người dân, đề nghị huyện hỗ trợ thêm kinh phí di chuyển nhà vì ở đây chủ yếu là hộ nghèo, kinh tế khó khăn, có cả hộ neo đơn. UBND xã cũng đề nghị đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ sửa chữa nền nhà, xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt tại khu tái định cư Nậm Bắt để đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh cho biết thêm: Để thực hiện tốt việc sắp xếp dân cư khỏi vùng thiên tai nguy hiểm theo đúng kế hoạch, thì UBND tỉnh cần chỉ đạo xây dựng một số chính sách để báo cáo các bộ, ngành trung ương và Chính phủ ban hành đối với các hộ sắp xếp dân cư trên địa bàn tỉnh, như tăng mức hỗ trợ đối với từng đối tượng phù hợp với giá cả thị trường hiện nay. Đơn cử như tăng mức hỗ trợ di chuyển nhà đối với hộ sắp xếp xen ghép từ 20 triệu lên 50 triệu đồng/hộ. Trung ương cần sớm bổ sung nguồn vốn cho tỉnh năm 2018 để hoàn thành các dự án đang thực hiện dở dang còn thiếu vốn và những năm tiếp theo; ban hành cơ chế đặc thù bố trí đất sản xuất cho các hộ dân được sắp xếp về nơi ở mới (các hộ sắp xếp ngoài xã, ngoài huyện) mà chưa có đất sản xuất.

Cùng với các giải pháp trên, theo chúng tôi, chủ đầu tư và các đơn vị thi công dự án sắp xếp dân cư cần phải thực hiện đúng tiến độ. Cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương phải vào cuộc quyết liệt, làm tốt việc rà soát các hộ trong khu vực nguy hiểm, tuyên truyền, tập huấn kỹ năng phòng tránh thiên tai cho người dân vì “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, tránh để “mất bò mới lo làm chuồng”; đồng thời cần giám sát chặt chẽ các dự án sắp xếp dân cư đảm bảo chất lượng.

Việc khẩn trương di dời các hộ dân ra khỏi khu vực thiên tai, nguy hiểm trên địa bàn tỉnh trong mùa mưa bão là việc làm cấp bách, không thể vì bất cứ lý do gì mà để các hộ dân sống trên “miệng tử thần”. Tuy nhiên, để làm được việc này, cần sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, lương tâm và trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị từ thôn, bản, xã, phường trở lên, vì cuộc sống an toàn, bình yên, no ấm của nhân dân.

Ngọc Khuyên - Đức Nguyễn
Mã bảo mật

Tổng Biên tập: Ngô Văn Hinh, Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Hoàng - Đặng Viết Xuyên. Trụ sở: Tầng 6, khối 4, phố 30 tháng 4, P.Bắc Lệnh, T.P Lào Cai.

Giấy phép xuất bản số: 41/GP-BTTTT cấp ngày 28/01/2016; Điện thoại: 0214.3840.046 - Fax: 0214.3840.921; Email: baolaocaidientu@gmail.com

Ghi rõ nguồn “Báo Lào Cai điện tử” khi sử dụng thông tin trang này.